Mostrando las entradas con la etiqueta adivinanzas quechua. Mostrar todas las entradas
Mostrando las entradas con la etiqueta adivinanzas quechua. Mostrar todas las entradas

miércoles, 27 de julio de 2011

UNO APRENDE YACHARILLANCHIKMI
(J. L. Borges) (J. L. Borges)
Después de un tiempo, Chaypachamantaqa,
uno aprende la sutil diferencia sapaqtam allinta yacharillanchik
entre sostener una mano imaynam nuna qipachiymanta
y encadenar un alma, imaynam maki hapiymantaqa,
y uno aprende chaymi yacharillanchik,
que el amor no significa acostarse kuyakuyqa manam puñuyllachu
y una compañía no significa seguridad piwanpas kayqa manam allin kay kaqllachu,
y uno empieza a aprender... chaynatam yachariyta atinchik.
Que los besos no son contratos muchanakuypas manam ariniykunallachu
y los regalos no son promesas ima qunakuypas manam wiñaypaqchu
y uno empieza a aceptar sus derrotas chaymi atipaytaqa allinmi ninanchik
con la cabeza alta y los ojos abiertos kichasqa ñawiyuq, sinchi umayuq
y uno aprende a construir chaynatam ruwayta yacharillanchik
todos sus caminos en el hoy, kunan llapa puriykunata,
porque el terreno de mañana hamuq pachañataqmi
es demasiado inseguro para planes... mana allinchu imapas puririchinapaq,
y los futuros tienen una forma de caerse en la mitad. chawpillapi tukuq hinam hamuq pachaqa.
Y después de un tiempo Chaymantañataqmi
uno aprende que si es demasiado, llumpay kasqanta yacharillanchik,
hasta el calorcito del sol quema. intipa quñiychanpas rawrakunmi
Así que uno planta su propio jardín kikinchikpa muyanchikta tarpullanchik,
y decora su propia alma, nunanchikta sumaqyachinchik
en lugar de esperar a que alguien le traiga flores. mana pitapas waytayuqta suyaspa.
Y uno aprende que realmente puede aguantar, chaynam yacharillanchik suyay atiyta,
que uno realmente es fuerte, sinchi kallpayuq kasqanchikta,
que uno realmente vale, aswan chaniyuq kasqanchikta.
y uno aprende y aprende... chaymi musuqmanta yacharinchik…
y con cada día, uno aprende. sapa punchaw yacharillanchik

sábado, 25 de diciembre de 2010

Watuchikuna - Adivinanzas

1) IMACHÁ, IMACHÁ?

mana makiyuq kaspapas panyayta yachan,

mana simiyuq kaspapas sukayta yachan,

mana raprayuq kaspapas pawayta yachan,

mana lampayuq kaspapas allpata quqarin.


2) PITAQ, PITAQ?

Ukun qari, hawan warmi?


3) IMATAQ, IMATAQ

Llaqtan llaqtan willapakuq?


4) IMATAQ, IMATAQ?

Chukchantapas mana ñaqchakunchu,

Kiruntapas mana kanikunchu,

Manaña kirun kaptintaq

Manaña pipas munanñachu.


5) PICHÁ, PICHÁ?

Puchkan chaypas mana kururta ruwanchu,

Awan chaypas mana kallwankunaqa kanchu.


6) IMATAQ, IMATAQ?

Riptiyki rin,

Kutumuptiyki kutimun.


7) PITAQ KANI?

Rimaytaqa atinim.

Takiytapas atinim,

Manataqmi tusuytaqa atinichu.


8) IMATAQ, IMATAQ?

Mana munawaspapas muchawankipunim.


9) IMACHÁ, IMACHÁ?

Qaripa uchuylla,

Warmipataq hatun.

Qaripa takay-taka,

Warmipataq warkuy-warku,

Qallariypim yanay-yana,

Yuyayninpitaq yuraq-yuraq.


10) PICHÁ, PICHÁ?

China kachkaspapas mana wachanchu,

Urqu kachkaspapas mana churiyanchu.


11) PITAQ, PITAQ?

Ninaman yaykun, mana rupanchu.

Yakuman yaykun, mana nuyunchu.


12 IMATAQ?

Mayqin pawaq uywataq ñuñuyuq?


13) IMATAQ, IMATAQ?

Wayrawanpas, parawanpas

Mana wañuq kanchiq.


14) IMATAQ, IMATAQ?

Panpapi puriytapas atinmi,

Yaku wanpuytapas atinmi,

Pawaytapas atillantaqmi.


15) IMATAQ, IMATAQ?

Lecheyuq kaptiymi mana pipas munawanchu,

Manaña lecheyuq kaptiytaq munallawankuña.


16) IMATAQ, IMATAQ?

Punchawpi ñawsa, tutataq rikun,

Chakraykipi waqaptintaqmi waqanki.


respuestas.

1) WAYRA

2) TAYTA CURA

3) CARTA

4) CHUQLLU

5) ARAÑA

6) YUPI

7) RADIO

8) VASO

9) CHUKCHA

10) MULA

11) LLANTU

12) MASU

13) INTI

14) PATO

15) HIGOS

16) TUKU


recopilación ILV Arequipa, DRE 1997